Wyuczona bezradność

Badania nad stanem wyuczonej bezradności zapoczątkował Martin Seligman w 1975 r. Doczekały się one wielu interpretacji, także na gruncie polskiej nauki.

Seligman umieszczał psy w kojcu, a następnie kierował na nie niedające się przewidzieć wstrząsy elektryczne. Psy nie mogły tych wstrząsów uniknąć. Faza ta została nazwana treningiem bezradności, której celem było odczuwanie przez psy bezradności, mimo podejmowanych działań.

Eksperyment kontrolny

Równolegle przeprowadzono drugi eksperyment, w którym umieszczano psy w kojcach z narażeniem na wstrząsy elektryczne, jednak z możliwością ucieczki, poprzez naciśnięcie dźwigni.

Badanie to doprowadziło Seligmana do wniosku, że wyuczona bezradność jest syndromem trzech deficytów:

1. 1

   Deficyt motywacyjny

   Spadek motywacji do przejawiania nowych reakcji

2. 2

   Deficyt poznawczy

   Brak zdolności do postrzegania związku między własnymi działaniami a ich następstwami

3. 3

   Deficyt emocjonalny

   Pojawienie się lęku i depresji

Co ma wspólnego postawa psa po „treningu bezradności" z osobą doświadczającą mobbingu?

Niestety, bardzo wiele. Osoba, która przez dłuższy czas doświadcza mobbingu, czyli zgodnie z definicją kodeksową: działań lub zachowań dotyczących pracownika lub skierowanych przeciwko pracownikowi, polegających na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujących u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujących lub mających na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników, może zachowywać się podobnie.

Konsekwencje wyuczonej bezradności

Z tego względu, zachowuje się biernie, nawet jeżeli istnieje możliwość wyjścia z tej sytuacji (np. złożenie oficjalnej skargi, złożenie sprawy w sądzie, ostatecznie poszukiwanie nowej pracy lub innych możliwości rozwoju).

Bierność, dla osób obserwujących tę osobę z boku, może być zaskakująca. W rzeczywistości jest to jednak zupełnie normalne, choć przykre zjawisko. Wielokrotnie rozmawiając z osobami, które doświadczały mobbingu, słyszałam, że nie wiedzą dlaczego zachowywały się biernie. Wytłumaczeniem jest wyuczona bezradność.